TR ETS’nin ilk uygulama döneminin yöntemi belirlendi

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) için pilot döneme yönelik usul ve esaslar yayımlandı.

İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanan düzenlemeye göre 2026-2027 yılları uygulamanın pilot dönemi olacak.

Sistemin birinci uygulama dönemi de 2028-2030 ile 2031-2035 yıllarını kapsayan iki alt dönemden oluşacak.

Uygulamanın pilot döneminde elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde faaliyet gösteren ve belirlenen emisyon eşiğinin üzerinde yer alan ve yıllık emisyonları 50.000 tCO₂e üstünde olan tesisler uygulamanın kapsamında olacak.

2026 yılında yalnızca raporlama yükümlülükleri olacak ve gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyat mekanizması dışında tahsisat teslim yükümlülüğü bulunmayacak.

Bu tesisler için 2027 yılında ise doğrulanmış emisyonlar karşılığı tahsisat teslim yükümlülükleri başlayacak.

Düzenleme pilot uygulama kapsamındaki tesisler için 27 Ekim 2026 tarihine kadar, diğer tüm işletmeler için ise 31 Aralık 2027 tarihine kadar İzleme Metadolojisi Planı hazırlama zorunluluğu getiriyor. Bununla birlikte bu süreler Başkanlık tarafından 6 aya kadar uzatılabilecek.

Sistem kapsamında belirlenecek Kıyas Değerleri de doğrulanmış raporlar teslim edildikten sonra ilan edilecek.

Bu değerler de düzenlemenin Ek-1’inde yer alan her bir alt tesis düzeyinde belirlenerek ilan edilecek. Bununla birlikte bu hesaplamada elektrik alt tesisleri, üretim süreci alt tesisleri, tesis içi ısıtma alt tesisleri ve bölgesel ısıtma alt tesisleri hariç tutulacak.

Elektrik üretimi sektörü için kıyas değerleri ise Karbon Piyasası Kurulu kararıyla her bir santral/tesis bazında ayrı ayrı belirlenecek.

Bu değerlerin hesabında tüm sektörler için emisyon yoğunluklarının ağırlıklı genel ortalamaları alınacak. Elektrik üretim sektörü için yapılacak hesapta ise her bir santral ve varsa alt tesisleri için 2023-2027 yıllarına ait emisyon yoğunluklarının ağırlıklı genel ortalaması alınacak.

2027 yılında ücretsiz tahsisat oranı da kıyas değer yöntemi esas alınarak %100 olarak uygulanacak.

2028-2030 yıllarını kapsayan birinci uygulama döneminin birinci alt dönemine ilişkin yıllık kıyas değer, alt tesislere ilişkin doğrulanmış raporlar teslim edildikten sonra Ulusal Tahsisat Planında ilan edilecek.

2031-2035 yıllarını kapsayacak ikinci alt döneme ilişkin kıyas değer ise, bu dönemin tamamı için 2030 yılının Kasım ayının son iş gününe kadar ilan edilecek.

Elektrik alt tesisleri için bu dönemde daha önce belirlenen kıyas değerinin üstünde bir değer belirlenemez. Elektrik dışında kalan alt tesisler için de 2030 yılına kadar ilan edilecek yıllık kıyas değerleri, önceki iki yıl için ilan edilen kıyas değerlerin ortalamasını aşamayacak.

Hesaplanan değerde aşma olduğu takdirde ise bir önceki yılın kıyas değeri esas alınacak.

Bu hesaplamaya pilot uygulama dönemi de dahil olacak ve kıyas değerlerin ortalamasının esas alınması hükmü ilk iki yıl için uygulanmayacak.

İklim Değişikliği Başkanlığı bu usul ve esasların uygulanmasına yönelik olarak rehber ve kılavuzlar da yayımlayabilecek.