İşletme programına uymayan HES’lerin su kullanım hakkı feshedilebilecek
Devlet Su İşleri’ne hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkını feshetme yetkisi veren kanun değişikliği yürürlüğe girdi.
Resmî Gazete’nin 20 Haziran 2026 tarihli sayısında yayımlanan düzenlemeye göre kurum, işletme ve talimat programına uymayan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkını feshedebilecek.[1]
Değişiklik teklifi TBMM Başkanlığına geçtiğimiz Mart ayında “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” içinde yer alıyordu.
Bununla birlikte kanun teklifi üzerinde yapılan görüşmelerde maddede teklifin ilk haline göre değişiklik yapıldı. Yapılan değişiklikle ihtar sonrası verilen süre içerisinde gerekli önlemleri almayan şirketlere ilk olarak enerji üretimine yönelik su kullanımını durdurma yaptırımı uygulanacağı ve ilave süre verileceği hükmü eklendi.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanuna eklenerek yürürlüğe giren, yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar da Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği ilgili kanun teklifi yapılan değişiklikle birlikte şu şekilde oldu;
EK MADDE 16 – 6446 sayılı Kanun kapsamındaki hidroelektrik enerji üretim tesislerinde veya tesisten kaynaklı olarak memba veya mansapta can ve mal emniyeti açısından risk oluşturan durumların tespit edilmesi halinde üretim lisansı sahibi şirkete ihtarda bulunulur ve gerekli önlemlerin alınması için süre verilir. Verilen süre içerisinde şirket tarafından gerekli önlemlerin alınmaması halinde, tesiste enerji üretimine yönelik su kullanımı durdurulur ve ilave süre verilir. İlave süre içerisinde de şirket tarafından gerekli önlemlerin alınmaması halinde şirketle imzalanan su kullanım hakkı anlaşması derhal feshedilir. Ayrıca, mahalli mülki idari amir kararıyla, risk oluşturan durumlar ortadan kaldırtılır. Bu hususta yapılan masraflar ilgili şirketten tahsil edilir.
6446 sayılı Kanun kapsamındaki hidroelektrik enerji üretim tesislerinde DSİ tarafından belirlenen işletme talimat ve programına, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından dengeleme güç piyasası kapsamında verilen talimatlara göre yapılan işletme halleri hariç olmak üzere uyulmadığının veya hidroelektrik üretim tesisinin DSİ sorumluluk sahasında bulunan bölümlerinin DSİ tarafından yapılan ya da yaptırılan denetim ve yıllık muayenelerinde eksiklikler olduğunun tespit edilmesi üzerine şirkete ihtarda bulunularak işletme talimatına ve programına uygun hareket etmesi veya eksikliklerin giderilmesi için süre verilir. Verilen süre içerisinde şirketin, DSİ tarafından belirlenen işletme talimat ve programına uymaması veya tespit edilen eksiklikleri gidermemesi halinde şirkete toplam ceza tutarı iki yüz elli bin Türk lirasından az, beş milyon Türk lirasından çok olmamak üzere, ihmal niteliği, kusur, neticenin ağırlığı dikkate alınarak, tesisin hidrolik kurulu gücüne (MWm) bağlı olarak megavat başına, elli bin Türk lirası ile yüz bin Türk lirası arasında idari para cezası uygulanır. İdari para cezasının uygulanmasından itibaren en geç üç ayın sonunda ihtar edilen hususların yerine getirilmemesi halinde, ceza tutarının alt ve üst sınır değerleri iki katına çıkarılmak üzere, para cezası önceki cezanın iki katı olarak uygulanır. Bu durumda ihtar edilen hususların yerine getirilmesi için şirkete üç aydan fazla olmamak üzere ek süre verilir. Verilen süre içerisinde ihtar edilen hususların yerine getirilmemesi halinde DSİ tarafından su kullanım hakkı anlaşması feshedilir.
Bu maddede belirtilen idari para cezasını gerektiren hallerin, idari para cezasının uygulandığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde tekrarı halinde ceza tutarı ile alt ve üst sınır değerleri iki katı olarak uygulanır.
Bu maddenin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sektör fesih yetkisinin tekliften çıkarılmasını istiyordu
HESİAD tarafından geçtiğimiz Mayıs ayında düzenlenen yıllık basın toplantısında da bu madde gündeme gelmişti.
Toplantıda değerlendirmede bulunan HESİAD Yönetim Kurulu Üyesi Altuğ Bilgin DSİ’nin hidroelektrik santrallerinin, bir yıl önce yapılan yağış tahminlerine dayalı olarak işletme programlarında onaylı kotların 10-15 metre altında çalışmasını istediği bilgisini verirken bunun barajların depolama hacmini sınırlayarak enerjiye ihtiyaç olmayan zamanlarda üretim yapılmasına sebep olduğunu ayrıca düşük kotta çalışmadan dolayı aynı sudan daha az enerji üretimi yüzünden %20’ye varan verim kaybı oluştuğunu belirtmişti.
Bilgin dernek olarak beklentilerinin DSİ’ye verilmesi teklif edilen fesih yetkisinin kanun taslağından çıkarılarak ceza hükmünün para cezasına çevrilmesi, tekrarlanması durumunda ise 10 günden bir aya kadar su kullanım hakkı anlaşmasının geçici olarak askıya alınması ile bu durumun her takvim yılı için yeni baştan değerlendirilmesi olduğunu da sözlerine eklemişti.
[1]
[2]
