Suudi yatırımları anlaşması yürürlüğe girdi
Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında imzalanan yenilenebilir enerji yatırım anlaşmasının yasal süreci tamamlandı.
Anlaşmanın TBMM tarafından uygun bulunduğuna yönelik kanunun, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasına ilişkin kararın Resmî Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanması ile anlaşma yürürlüğe girmiş oldu.[1]
Anlaşma Suudi Arabistanlı şirket veya şirketlerin Türkiye’de 5.000 MW’lık rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımları yapmasını içeriyor. Antlaşma metnine göre projenin ilk fazı olarak da Suudi tarafına Sivas ve Taşeli’de gerçekleştirilecek güneş enerjisi yatırımları için her biri 1.000 MW olmak üzere toplamda 2.000 MW’lık kapasite hakkı tanındı.
Anlaşmanın ikinci fazı olarak tahsis edilecek 3.000 MW’lık kapasiteye yönelik şartlar ise mevcut antlaşmada yer almıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar geçtiğimiz hafta yaptığı açıklama ile anlaşmanın ikinci fazı olarak 3.000 MW’lık kapasitenin de COP31 zirvesi döneminde duyurulacağını açıklamıştı. Bununla birlikte ikinci fazın güneş mi yoksa rüzgâr enerjisi yatırımı mı olacağı konusunda bilgi paylaşmamıştı.
Yürürlüğe giren antlaşmanın şartları şu şekilde;
• Anlaşma kapsamında ilk etapta “Faz 1” aşaması olarak Taşeli bölgesinde Taşeli GES, Sivas’ta da Sivas GES adıyla olmak üzere her biri 1.000 MWe kapasiteli olarak iki ayrı güneş enerjisi santrali kurulacak.
• Bu projelerde üretilen elektrik EÜAŞ tarafından, ticari işletmeye başladıkları andan itibaren ilk beş yıllık dönemde Megavat-saat (MWh) başına 47,50 Avro fiyat üzerinden satın alınacak.
• EÜAŞ bu sürenin ardından kalan 25 yıllık dönemde ise Sivas GES için 23,415 Avro/MWh, Taşeli GES için ise 19,95 Avro/MWh alım fiyatı uygulanacak.
• Santrallerin kurulacağı araziler için Türkiye Cumhuriyeti tarafından 49 yıl süresince kamu arazileri üzerinde irtifak hakkı ve orman alanlarındaki kullanım izni sağlanacak.
• Bu arazilerin imar planlarının hazırlanması, onaylanması ve bunların uygulamaları dahil olmak üzere ulusal mevzuata uygun şekilde edinilmesi ile arazilerin anlaşmalarda belirlenecek takvimlere uygun şekilde kiralanması sorumluluğu EÜAŞ’a ait olacak.
• Proje şirketleri yatırımlarında mümkün ve mevcut olduğu ölçüde Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinden yerli iş gücü, mal ve hizmet kullanmaya azami gayret gösterecek ve yerlileştirme fırsatlarını araştıracak.
• Bununla birlikte bu mal ve hizmetlerin projelerin kalite, ekonomik uygulanabilirlik ile teknik ve finans kuruluşlarının talep ettiği gereklilikleri sağlaması gerekecek.
• Yatırım Anlaşmaları için proje şirketi her bir MWe için 30.000 Avro olmak üzere 30 milyon Avroluk teminat mektubu verecek. Bu mektup santral ticari işletmeye girdikten sonra bir ay içinde iade edilecek.
• Türkiye Elektrik İletim A.Ş. de Yatırım Anlaşmaları kapsamında belirlenecek takvime uygun şekilde projelerin elektriksel kurulu güç ihtiyacı için iletim sistemi kapasitesinin yeterli olmasını temin edecek. Kurum İletim Anlaşmaları kapsamında teminat mektubu ise talep etmeyecek.
• İmzalanacak Proje Anlaşmaları, Hükümetlerarası Anlaşmanın imza tarihinden sonra Türk mevzuatında oluşabilecek herhangi bir değişikliğin projenin ekonomik dengesini etkilemesine karşın bu dengenin korunmasını sağlayacak mekanizmalar içerecek.
• Projeleri geliştirecek şirketin her bir projede başlangıçta %100 hisse sahibi olması zorunlu olacak. Bununla birlikte şirkette hisse devri yapılabilecek olsa da proje şirketinin kontrolünün her zaman geliştirici şirkette kalması gerekecek.
• Geliştirici şirket proje şirketin devredilebileceği hisse oranı projenin ticari işletmeye geçiş tarihinin ikinci yılının sonuna kadar %49’u geçemeyecek.
• Bu dönemden sonra ise geliştirici şirketin, proje şirketinde asgari %35 oranında hisse sahibi olarak kalması zorunlu olacak.
• Proje şirketinin mevcut hissedarları ve bağlı kuruluşları dışındaki hisse devir işlemleri Türkiye Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı’nın onayına tabi olacak. Bakanlık potansiyel alıcı ve bağlı kuruluşlara yönelik bu değerlendirmesini de ulusal güvenlik gerekçelerine dayalı olarak yürütecek.
• Bu santraller elektrik şebekesine verdikleri veya iç tüketim amaçlı olarak şebekeden aldıkları elektrik için iletim bedeli ödemeyecekler.
• Şirket gün öncesi piyasaya vereceği elektrikte %12,5’e kadar sapma karşılığına kadar tazminat ödemekten muaf olacak, bunun üstünde ise aylık 40 bin Avro üst sınıra kadar 5 Avro/MWh tarife üzerinden geri ödeme yapacak.
• TEİAŞ tarafından verilen talimatlar veya elektrik şebekesini ilgilendiren olaylar nedeni ile santrallerde üretilen elektriğin sisteme verilememesi halinde, sağlanan 30 yıllık alım süresine satışı gerçekleşmeyen bu enerji miktarına eşdeğer bir üretim miktarını içerecek düzeyde süre ilavesi yapılacak. Bu ilave sürede yapılacak ödemenin tarifesi de geçerli tarifenin %40’ı olacak.
• Geliştirici şirket Grup veya Santral iç tüketimi için ihtiyaç duyduğu elektriği de bu santraller için geçerli olan fiyat üzerinden kullanacak.
• Bu projelere anlaşma kapsamındaki hükümler hariç olmak üzere, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile bu kanuna ilişkin ikinci düzenlemeler uygulanmayacak. Bununla birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üreten enerji santrallerine ilişkin diğer ulusal mevzuat ise uygulanacak.
• Geliştirici şirket yatırım teşvik belgesine gerek kalmaksızın kurumlar vergisi teşviği kazanacak ve elde ettiği kazançtan kurumlar vergisi ödemeyecek.
• Şirket yatırım için gerekli ekipman ve malzemenin ithalatında gümrük hizmet ve belge düzenleme ücretleri dışında her türlü vergi, harç ve mali yükümlülükten muaf olacak.
• Şirketin yurt içinden temin edeceği her türlü ekipman ve malzeme Katma Değer Vergisinden muaf olacak, şirket aynı zamanda Damga Vergisi ödemekten de muaf olacak.
• Anlaşmanın yürürlüğe girdiğinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 aşamasındaki her iki proje için de Yatırım Anlaşması ile Elektrik Satın Alım Anlaşması’nın imzalanmış olması gerekecek.
• Bu süre zarfında anlaşmaların her ikisinin de imzalanmamış olması halinde ise taraflardan her biri diplomatik nota tealisi yoluyla herhangi bir yükümlülük üstlenmeden anlaşmayı feshedebilecek.
