Suudi Arabistan ile imzalanan anlaşma yürürlüğe girdi
Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Yenilenebilir Enerji Santrali Projelerine İlişkin Hükümetlerarası Anlaşma” yürürlüğe girdi. [1] [2] [3]
Resmî Gazete’nin 27 Haziran 2026 tarihli sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren anlaşma 3 Şubat 2026 tarihinde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da imzalanmış, anlaşmanın uygun bulunmasına dair kanun teklifi de 28 Nisan 2024 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulmuştu.
Anlaşmaya göre Suudi Arabistan hükümeti tarafından atanacak geliştirici şirket veya şirketler Türkiye’de 5.000 MW gücünde rüzgâr ve güneş enerjisi santrali yatırımı yapacak.
Bu santralde üretilen elektrik de Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) tarafından veya Türkiye Cumhuriyeti’nin kontrolü altında olan, Elektrik Satın Alma Anlaşmasındaki yükümlülüklerini yerine getirebilecek kredi itibarı ile teknik ve finansal kapasitesi olan başka bir tüzel kişi tarafından 30 yıl süreli alım garantisine bağlı olarak satın alınacak. Bu sürenin sonunda ise santrallerin mülkiyeti EÜAŞ’a geçecek.
İlk aşamada 2.000 MW’lık GES kurulacak
Anlaşma kapsamında ilk etapta “Faz 1” aşaması olarak Taşeli bölgesinde Taşeli GES, Sivas’ta da Sivas GES adıyla olmak üzere her biri 1.000 MWe kapasiteli olarak iki ayrı güneş enerjisi santrali kurulacak.
Bu projelerde üretilen elektrik EÜAŞ tarafından, ticari işletmeye başladıkları andan itibaren ilk beş yıllık dönemde Megavat-saat (MWh) başına 47,50 Avro fiyat üzerinden satın alınacak.
EÜAŞ bu sürenin ardından kalan 25 yıllık dönemde ise Sivas GES için 23,415 Avro/MWh, Taşeli GES için ise 19,95 Avro/MWh alım fiyatı uygulanacak.
Santrallerin kurulacağı araziler için Türkiye Cumhuriyeti tarafından 49 yıl süresince kamu arazileri üzerinde irtifak hakkı ve orman alanlarındaki kullanım izni sağlanacak.
Bu arazilerin haklarının imar planlarının hazırlanması, onaylanması ve bunların uygulamaları dahil olmak üzere ulusal mevzuata uygun şekilde edinilmesi ile arazilerin anlaşmalarda belirlenecek takvimlere uygun şekilde kiralanması sorumluluğu EÜAŞ’a ait olacak.
Mümkün ve mevcut olan ölçüde yerlilik sağlanacak
Anlaşmaya göre proje şirketleri yerlilik için Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mümkün ve mevcut olduğu ölçüde yerli iş gücü, mal ve hizmet kullanılmaya azami gayret gösterecek ve yerlileştirme fırsatlarını araştıracak.
Bununla birlikte bu mal ve hizmetlerin projelerin kalite, ekonomik uygulanabilirlik ile teknik ve finans kuruluşlarının talep ettiği gereklilikleri sağlaması gerekecek.
Yatırım Anlaşmaları için proje şirketi her bir MWe için 30.000 Avro olmak üzere 30 milyon Avroluk teminat mektubu verecek, bu mektup santral ticari işletmeye girdikten sonra bir ay içinde iade edilecek.
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. de Yatırım Anlaşmaları kapsamında belirlenecek takvime uygun şekilde projelerin elektriksel kurulu güç ihtiyacı için iletim sistemi kapasitesinin yeterli olmasını temin edecek, bununla birlikte İletim Anlaşmaları kapsamında teminat mektubu talep etmeyecek.
İmzalanacak Proje Anlaşmaları, Hükümetlerarası Anlaşmanın imza tarihinden sonra Türk mevzuatında oluşabilecek herhangi bir değişikliğin projenin ekonomik dengesini etkilemesine karşın bu dengenin korunmasını sağlayacak mekanizmalar içerecek.
Şirketin kontrolünün geliştiricide kalması zorunlu olacak
Projeleri geliştirecek şirketin her bir projede başlangıçta %100 hisse sahibi olması zorunlu olacak ve bu proje şirketinin kontrolünün her zaman geliştirici şirkette kalması gerekecek.
Geliştirici şirket proje şirketi için hisse devri yapabilecek ise de devredilebilecek hisse oranı projenin ticari işletmeye geçiş tarihinin ikinci yılının sonuna kadar %49’u geçemeyecek.
Bu dönemden sonra ise anlaşmanın yürürlükte olduğu süre boyunca daha fazla oranda devir yapılabilecek olsa da geliştirici şirketin, proje şirketinde asgari %35 oranında hisse sahibi olarak kalması zorunluluğu bulunacak.
Proje şirketinin mevcut hissedarları ve bağlı kuruluşları dışındaki hisse devir işlemleri Türkiye Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı’nın onayına tabi olacak. Bakanlık potansiyel alıcı ve bağlı kuruluşlara yönelik bu değerlendirmesini de ulusal güvenlik gerekçelerine dayalı olarak yürütecek.
Santraller iletim bedeli ödemeyecek
Bu santraller elektrik şebekesine verdikleri veya iç tüketim amaçlı olarak şebekeden aldıkları elektrik için iletim bedeli de ödemeyecekler.
Şirket gün öncesi piyasaya vereceği elektrikte %12,5’e kadar sapma karşılığına kadar tazminat ödemekten muaf olacak, bunun üstünde ise aylık 40 bin Avro üst sınıra kadar 5 Avro/MWh tarife üzerinden geri ödeme yapacak.
Alım süresi satın alınmayan elektrik miktarına bağlı olarak uzayabilecek
TEİAŞ tarafından verilen talimatlar veya elektrik şebekesini ilgilendiren olaylar nedeni ile santrallerde üretilen elektriğin sisteme verilememesi halinde ise, sağlanan 30 yıllık alım süresine satışı gerçekleşmeyen bu enerji miktarına eşdeğer bir üretim miktarını içerecek düzeyde süre ilavesi yapılacak. Bu ilave sürede yapılacak ödemenin tarifesi de geçerli tarifenin %40’ı olacak.
Geliştirici şirket Grup veya Santral iç tüketimi için ihtiyaç duyduğu elektriği de bu santraller için geçerli olan fiyat üzerinden kullanacak.
Bu projelere anlaşma kapsamındaki hükümler hariç olmak üzere, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile bu kanuna ilişkin ikinci düzenlemeler uygulanmayacak.
Bununla birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üreten enerji santrallerine ilişkin diğer ulusal mevzuat ise uygulanacak.
Şirketlere vergi avantajları sağlanacak
Geliştirici şirket yatırım teşvik belgesine gerek kalmaksızın kurumlar vergisi teşviği kazanacak ve elde ettiği kazançtan kurumlar vergisi ödemeyecek.
Şirket yatırım için gerekli ekipman ve malzemenin ithalatında gümrük hizmet ve belge düzenleme ücretleri dışında her türlü vergi, harç ve mali yükümlülükten muaf olacak.
Şirketin yurt içinden temin edeceği her türlü ekipman ve malzeme de Katma Değer Vergisinden muaf olacak, şirket aynı zamanda Damga Vergisi ödemekten de muaf olacak.
18 ay içinde Yatırım ve Elektrik Satın Alım Anlaşması’nın imzalanması gerekecek
Anlaşmanın yürürlüğe girdiğinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 aşamasındaki ger iki proje için Yatırım Anlaşması ile Elektrik Satın Alım Anlaşması’nın imzalanmış olması gerekecek.
Bu süre zarfında anlaşmaların her ikisinin de imzalanmamış olması halinde ise taraflardan her biri diplomatik nota tealisi yoluyla herhangi bir yükümlülük üstlenmeden anlaşmayı feshedebilecekler.
[1]
