Sürdürülebilirlik temalı reklamlarda kanıt zorunluluğu olacak
Çevre, iklim ve sürdürülebilirlik temalı reklam yayınlarında belgelendirme şartı getiren yönetmelik değişikliği yayımlandı.[1] [2]
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile yönetmeliğin tanımlar kısmına “Çevresel beyan” maddesi eklenirken, yönetmeliğin “Çevreye ilişkin beyanlar içeren reklamlar” başlıklı 17’inci maddesi güncellendi.
Yapılan değişiklik ile çevresel beyanda bulunulan reklam yayını için, belirtilen iddiaların gerekli sertifika ve belgeler ile ispat edilebilir olma zorunluluğu getirildi.
Ayrıca bu iddialara ilişkin açıklayıcı bilgilerin ve detaylı bilgilerin ulaşılabileceği bir internet sitesi veya açılır ekran bilgisi verme yükümlülüğü de getirildi.
2017 yılından beri 59 reklama “yeşil aklama” yaptırımı uygulandı
Ticaret Bakanlığı 2015 yılında yayımlanan bu yönetmelikte şimdiye kadar sekiz kez değişiklik yaparken, ilgili maddede herhangi bir değişiklik olmamıştı.
Reklam Kurulu tarafından 2022 yılı sonunda yayımlanan “Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz” ile “yeşil aklama” olarak kabul edilebilecek reklamlara uygulanacak yaptırımların çerçevesi belirlenmişti. Ayrıca ilkelerin ihlalinden reklam verenler ile birlikte reklam ajansları ve mecra kuruluşlarının da ayrı ayrı sorumlu olacağı hükmü getirilmişti.[3]
Kurul yönetmelik ve kılavuz hükümleri gereğince de 2017 yılından beri 59 ayrı reklama çevre veya sürdürülebilirlik gibi alanlardaki iddiasını kanıtlayamadığı gerekçesi ile yaptırım uygulamıştı.
Güncellenen yönetmelik 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Yönetmelikte yapılan değişiklikler şu şekilde oldu;
İlgili tanım şu şekilde oldu;
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
r)Çevresel beyan: Bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arz süreci, sunumu, kullanımı ya da bertaraf edilme süreci ile ilgili olarak çevresel fayda sağladığına veya çevreye olumsuz etkisinin azaltıldığı ya da bulunmadığına ilişkin ibare veya görseli,
Bu maddede yapılan değişiklik şu şekilde oldu;
Çevreye ilişkin beyanlar içeren reklamlar
MADDE 17 – (1) Reklamlar, tüketicilerin çevre konusundaki duyarlılığını ya da bu alandaki olası bilgi eksikliğini istismar edecek biçimde yapılamaz.
(2) Reklamlarda; çevresel işaret, sembol ve onaylar tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı şekilde kullanılamaz.
(3) Reklamlarda, çevresel etki konusunda sadece akademik kuruluşlarca kabul görmüş bilimsel çalışmalara dayalı bilimsel bulgular ve teknik gösterimler kullanılabilir.
(3) Çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanmış olması zorunludur.
(4) İlgili mevzuatı gereği enerji etiketlemesi zorunlu olan mallara ilişkin reklamlarda, enerji verimliliğine veya fiyata dair bilgilerin yer alması durumunda, ilgili malın enerji verimliliği sınıfının belirtilmesi zorunludur.
(5) Çevresel beyan niteliğindeki genel içerikli kavram ve ibareler, reklamlarda açıklama yapılmaksızın ya da o mal veya hizmetin yahut üretim süreçlerinin çevreye etkilerine ilişkin olarak tüketiciler nezdinde belirsizliğe neden olacak şekilde kullanılamaz.
(6) Çevresel beyanların mal veya hizmetin hangi bölüm, parça veya yaşam döngüsündeki hangi süreç ile ilgili olduğuna ilişkin bilgiler reklamda açıkça belirtilmelidir. Çevresel etkilerin ölçüm veya değerlendirme yöntemlerine ilişkin açıklayıcı bilgilere reklamın yayınlandığı alanda ya da bir bağlantı veya uyarı işareti ile tüketicilerin yönlendirilerek ayrıntılı bilgi alabileceği bir internet sitesinde veya açılır ekranda yer verilmesi zorunludur.
[1]
[2] Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği – 1 Temmuz 2027 Değişiklikleri
[3] Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz
