Mikrohes yeni nesil Arşimet Burgu Türbini projesini tamamladı
YEO Teknoloji, iştiraki Mikrohes Teknoloji Enerji Sanayi tarafından yeni nesil Arşimet Burgusu türbini geliştirmek için yürütülen Ar-Ge projesinin tamamlandığını duyurdu.
“Hibrit-Yüzer, Yatay Arşimed Vida Türbini Enerji Alanı (H-YYABTET)” başlıklı proje 1509 – TÜBİTAK Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme ile Eureka Network programları kapsamında 2023 yılında destek kazanmıştı.
Projede Mikrohes Teknoloji ile birlikte Reap Batarya, YEO Teknoloji ve İngiltere merkezli mühendislik şirketi Dyrhoff da yer alıyordu, Enerjisa Üretim de projeye uygulama ortağı olarak katkı veriyordu.
Şirketin açıklamasına göre düşük debili suların enerji potansiyelinden daha etkin şekilde yararlanmanın hedeflendiği projede hidrokinetik üretim, batarya enerji depolama sistemi, akıllı güç elektroniği, uzaktan izleme ve enerji yönetimi aynı modüler yapı altında bir araya getirildi.
Bu sayede üretilen enerjinin, ihtiyaca göre doğrudan tüketilmesi, şebekeye aktarılabilmesi veya batarya sistemlerinde depolanması mümkün hale getirildi. Uzaktan izleme altyapısı sayesinde de tesisin üretim performansı, su akış koşulları, batarya durumu ve sistem verimliliği anlık olarak takip edilebiliyor.
Bu modüler yapı tek bir ünite yerine birden fazla türbinin de aynı bölgede birlikte çalışarak, farklı kapasite ihtiyaçlarına göre büyütülebilen hidrokinetik enerji üretim alanları kurulmasına imkan sağlıyor.
Megavat ölçeğinde Hidrokinetik Enerji Tarlaları hedefleniyor
Şirketin açıklamasına göre büyük barajlara ve kapsamlı altyapı yatırımlarına ihtiyaç duymayan, hızlı bir şekilde kurulabilen modüler yapıya sahip bu teknoloji sayesinde kırsal bölgelerin, tarımsal tesislerin ve şebekeye erişimi sınırlı yerleşimlerin enerji ihtiyacına da çözüm sunulabilir.
Şirket bu doğrultuda Afrika başta olmak üzere düşük eğimli nehirlerin yaygın olduğu bölgelerde temiz, dağıtık ve ölçeklenebilir enerji projelerin hayata geçirmeyi ve çok sayıda modüler platformun bir arada çalıştığı Megavat ölçeğinde Hidrokinetik Enerji Tarlaları kurmayı hedefliyor.
Türkiye’de 300 MW’a yakın potansiyel var
YEO Teknoloji, 2013 yılında kurulan ve Türkiye’de lisanslı ve lisanssız alanlarda Arşimet Burgusu prensibine dayalı ilk santralleri devreye alan Mikrohes’in çoğunluk hisselerini 2021 yılında satın almıştı.
YEO Teknoloji’nin Güncel Faaliyet Raporu’ndaki bilgilere göre Türkiye’de sadece can suyu projelerinde bu teknoloji ile hayata geçebilecek 250-300 MW büyüklüğünde bir potansiyel bulunuyor. Bu potansiyelin kapasite faktörünün %80-90 civarında olduğu hesaplandığı bildirilen raporda bunun yıllık 3 milyar kWh düzeyinde enerji üretimi anlamına geldiği ifade ediliyor.
Raporda Mikrohes’in geliştirdiği projelerin, özellikle kuyruksuyu, can suyu ve tarımsal sulama kanalları gibi atıl alanlardaki potansiyelleri değerlendirerek önemli enerji fırsatları sunduğu ifade ediliyor. Ayrıca bu teknolojinin endüstriyel tesislerde ve termik santrallerde kullanılan soğutma sularının enerjiye dönüştürülerek öz tüketim amaçlı kullanılarak bu tesislerin karbon ayak izini düşürmenin de mümkün olduğuna vurgu yapılıyor.
İlk Arşimet Burgu Türbini 1997’de elektrik üretmeye başlamıştı
Arşimet tarafından milattan önce üçüncü yüzyılda icat edilen Arşimet Burgusu alçak seviyedeki suyu sulama amacıyla yukarı taşımak ve drenaj amaçları için kullanılıyordu. Bu teknik 1991 yılında Karl-August Radlik tarafından enerji üretimi amaçlı olarak tersine çevrilmiş ve Radlik tekniğin patentini almıştı.
Bu teknolojiye sahip 4 kW gücündeki ilk türbin 1997 yılında, Almanya, Aufhausen’da Eger Nehri’nde kurulmuş, ilk ticari türbin de 2000 yılında Almanya, Hammelburg’da Fränkische Saale Nehri’nde devreye alınmıştı.
Bu konuda kesin bir rakam olmasa da hali hazırda dünya üstünde bu teknolojiye sahip binlerce türbinin devrede olduğu tahmin ediliyor.
Mikrohes, lisanslı olarak geliştirilen hidroelektrik santrallerde ise, çevreye ve yerleşim alanlarına zarar verebilecek ve ekonomik olarak yüksek maliyetli projeleri kaskat yapılara dönüştürerek, bu santralleri daha çevreci, ekonomik ve verimli hale getirmektedir. Bu sayede hem çevresel etkiler minimize edilirken hem de enerji üretiminde sürdürülebilirlik ve maliyet etkinliği artırılmaktadır.
