“Elektrik yoksa yapay zeka da yok”
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi’nin (IGEXX 2026) açılışında bir konuşma yaptı. Birol konuşmasında elektrifikasyonun artış hızı ile birlikte yapay zeka ve elektrik üretiminin bağına dikkat çekti.
“Herşeyin elektriklendiği bir dönemden geçiyoruz”
Dünya tarihinin farklı dönemlerinde belli bir tür enerji kaynağının diğerlerinden daha önemli olduğunun hatırlatan Birol, bugün ise en hızlı gelişen enerji türünün elektrik olduğuna vurgu yaptı.
Elektrik tüketiminin, toplam enerji tüketiminden üç kat hızlı büyüdüğüne dikkat çeken Birol, bu artışta en önemli faktörlerin ise yapay zekanın gelişmesine bağlı olarak veri merkezleri kaynaklı artan talep, elektrikli araçların yaygınlaşması ile birlikte klima kullanımındaki artış olduğunu dile getirdi. Fatih Birol bu nedenle, elektriği en çok ve en ucuz şekilde üretebilen ülkelerin küresel olarak öne çıkacağını ifade etti.
Elektrikli araçların, küresel otomobil satışlarında beş yıl önce %5 olan payının, bu yıl %30’a yükseldiğine dikkat çeken Birol, bu oranın çok yakında %50 seviyesine ulaşacağı öngörüsünü paylaştı. Bu artışta da elektrikli araçların maliyetlerinin düşmesi ile birlikte ülkelerin petrole olan bağımlıklarını azaltmaya yönelik politikaları olduğunu savundu.
Bununla birlikte Birol, dünyada elektrik tüketiminin bir numaralı lokomotifinin çok hızlı bir şekilde artan klima cihazları olduğunu söyledi.
ABD’de veya Japonya’daki konutların %90’ında klima varken, bu oranın nüfusu 250 milyonluk Nijerya’da %5 düzeyinde olduğuna dikkat çeken Birol, artan sıcaklıkların etkisi ile de ekonomisi gelişen ülkelerde insani bir refleks olarak gelir artışına bağlı olarak klima satışlarının çok hızlı şekilde arttığını, bunun da elektrik talebinin artmasında önemli etki yarattığını ifade etti.
“Elektrik yoksa yapay zeka da yok”
Konuşmasının önemli bir bölümünü yapay zeka alanındaki gelişmelere ayıran Fatih Birol bu alanı dünyadaki en önemli teknolojik gelişme alanı olarak gördüğünü ifade ederken, yapay zeka konusunda öne geçen ülkelerin diğer ülkelerin ekonomik ve siyasi politikalarında söz sahibi olacağını söyledi.
Şu anda Amerika ve Çin arasında kıyasıya bir rekabet olan bu alanda, aynı zamanda Avrupa, Hindistan, Orta Doğu yapay zeka konusuna geride kalmak istemediğine dikkat çeken Birol, bu alanda kimin öne geçeceğini yazılım tarafı ile birikte, veri merkezlerinin belirleyeceğini de ifade etti.
Orta ölçekli bir veri merkezinin, 100 bin haneli bir şehir kadar elektrik tüketimi gerçekleştirebildiğini söyleyen Birol, veri merkezlerinin bu yüksek tüketimine sanayi kuruluşlarının talepte yarattıkları dengesizlikle birlikte, hane halklarının da yükselen elektrik fiyatları nedeni ile şikayetçi olduğuna söyledi.
Birol, yapay zekanın enerji açısından olumlu katkısının da elektrikli araçlar dolayısı ile artan talep ile yenilenebilir enerjinin kesintili üretimi gibi değişen koşullara karşı şebekeyi en verimli şekilde optimize edilerek, elektriği en fazla ve verimli şekilde kullanılmasını mümkün kılacak olması olarak gösterdi.
